Lancia Stratos – legendarny samochód rajdowy
Lancia Stratos to jeden z najbardziej rozpoznawalnych i kultowych samochodów rajdowych w historii motoryzacji. Ten niezwykły pojazd powstał na początku lat 70. XX wieku i szybko stał się dominującą siłą w rajdach, zdobywając trzy tytuły mistrza świata z rzędu w latach 1974-1976. Stratos wyróżniał się nie tylko osiągami, ale także futurystycznym designem, który do dziś zachwyca miłośników motoryzacji.
Historia powstania
Początki Lancii Stratos sięgają 1970 roku, kiedy to na salonie samochodowym w Turynie zaprezentowano koncepcyjny model Stratos Zero. Został on zaprojektowany przez słynnego Marcello Gandiniego z firmy Bertone. Prototyp miał ekstremalne, klinowate kształty i bardzo niską sylwetkę. Choć nie był to jeszcze model przeznaczony do produkcji, zwrócił on uwagę szefa działu rajdowego Lancii – Cesare Fiorio.
Fiorio dostrzegł potencjał tego projektu jako podstawy do stworzenia nowego samochodu rajdowego. Lancia potrzebowała następcy dla modelu Fulvia HF, który odnosił sukcesy w rajdach, ale powoli tracił konkurencyjność. W 1971 roku zaprezentowano kolejny prototyp – Lancia Stratos HF, który był już znacznie bliższy wersji produkcyjnej. Zachowano charakterystyczną, klinowatą sylwetkę, ale dostosowano ją do wymogów samochodu rajdowego.
Kluczową decyzją było zastosowanie silnika V6 pochodzącego z Ferrari Dino. Jednostka ta idealnie pasowała do koncepcji lekkiego i zwinnego samochodu rajdowego. W 1972 roku ruszyła produkcja Stratosa, a rok później samochód został homologowany do startów w rajdach.
Konstrukcja i dane techniczne
Lancia Stratos była samochodem zaprojektowanym od podstaw z myślą o rajdach. Jego konstrukcja znacząco odbiegała od typowych aut tamtej epoki:
- Nadwozie: Wykonane z włókna szklanego, niezwykle lekkie i aerodynamiczne. Charakterystyczna, klinowata sylwetka z krótkim rozstawem osi.
- Silnik: Umieszczony centralnie silnik V6 o pojemności 2.4 litra, pochodzący z Ferrari Dino. W wersji drogowej (Stradale) generował 190 KM, w rajdowej nawet ponad 300 KM.
- Układ napędowy: Napęd na tylną oś, 5-biegowa manualna skrzynia biegów.
- Zawieszenie: Niezależne zawieszenie wszystkich kół, zapewniające doskonałe prowadzenie na różnych nawierzchniach.
- Wymiary: Długość 3710 mm, szerokość 1750 mm, wysokość zaledwie 1110 mm, rozstaw osi 2180 mm.
- Masa: Wersja drogowa ważyła około 980 kg, rajdowa jeszcze mniej – około 880 kg.
Osiągi i właściwości jezdne
Lancia Stratos oferowała imponujące osiągi jak na swoje czasy:
- Przyspieszenie 0-100 km/h: około 6,8 sekundy (wersja drogowa)
- Prędkość maksymalna: ponad 230 km/h
- Moc maksymalna: 190 KM przy 7000 obr/min (wersja drogowa), ponad 300 KM (wersja rajdowa)
- Moment obrotowy: 226 Nm przy 4000 obr/min (wersja drogowa)
Jednak to nie same liczby decydowały o wyjątkowości Stratosa. Samochód wyróżniał się niezwykłą zwinnością i precyzją prowadzenia. Krótki rozstaw osi, nisko położony środek ciężkości i centralne umieszczenie silnika sprawiały, że Stratos doskonale radził sobie na krętych, górskich trasach rajdowych. Jednocześnie potężny silnik V6 zapewniał świetne osiągi na prostych odcinkach.
Sukcesy w rajdach
Lancia Stratos szybko stała się dominującą siłą w rajdach. Oto najważniejsze osiągnięcia tego modelu:
- Trzy tytuły mistrza świata konstruktorów w rajdach WRC z rzędu (1974, 1975, 1976)
- Zwycięstwa w prestiżowym Rajdzie Monte Carlo w latach 1975, 1976 i 1977
- Liczne zwycięstwa w rajdach krajowych i międzynarodowych do początku lat 80.
- Sukcesy w wyścigach górskich i na torach wyścigowych
Za kierownicą Stratosa zasiadali tacy znakomici kierowcy jak Sandro Munari, Björn Waldegård czy Bernard Darniche. Samochód był tak skuteczny, że w pewnym momencie organizatorzy rajdów zaczęli wprowadzać ograniczenia, aby zmniejszyć dominację Lancii.
Wersje i modyfikacje
Choć podstawowa koncepcja Stratosa pozostała niezmieniona przez cały okres produkcji, samochód był stale rozwijany i modyfikowany:
- Stratos HF Stradale: Wersja drogowa, produkowana w celu uzyskania homologacji. Wyposażona w silnik o mocy 190 KM.
- Stratos HF Group 4: Wersja rajdowa, z silnikiem o mocy ponad 300 KM i licznymi modyfikacjami dostosowującymi auto do wyścigów.
- Stratos HF Turbo: Eksperymentalna wersja z silnikiem turbodoładowanym, osiągająca moc nawet 560 KM. Wykorzystywana w wyścigach torowych.
- Stratos HF Group 5: Ekstremalna wersja wyścigowa z potężnymi spojlerami i mocno zmodyfikowanym silnikiem.
Ciekawostki i unikalne cechy
Lancia Stratos to samochód pełen fascynujących detali i rozwiązań:
- Charakterystyczne, chowane reflektory przednie, które w pozycji otwartej przypominały oczy owada.
- Drzwi otwierane do góry, co było rzadkością w tamtych czasach i dodawało autu futurystycznego wyglądu.
- Niezwykle mała przednia szyba, która sprawiała problemy wyższym kierowcom. Niektórzy musieli jeździć bez kasku lub z głową wysuniętą przez otwarte okno dachowe.
- Bagażnik umieszczony z przodu, który mógł pomieścić tylko koło zapasowe i niewielką ilość narzędzi.
- Możliwość szybkiej wymiany całego przodu lub tyłu samochodu w przypadku uszkodzeń podczas rajdu.
- Wloty powietrza umieszczone w tylnych szybach bocznych, dostarczające powietrze do chłodzenia silnika.
Wpływ na motoryzację
Lancia Stratos miała ogromny wpływ na rozwój samochodów rajdowych i sportowych:
- Była jednym z pierwszych samochodów zaprojektowanych od podstaw jako auto rajdowe, a nie adaptacją modelu drogowego.
- Zapoczątkowała erę samochodów z silnikiem umieszczonym centralnie w rajdach.
- Jej sukcesy przyczyniły się do wzrostu popularności rajdów i wpłynęły na rozwój technologii stosowanych w tych zawodach.
- Design Stratosa inspirował wielu projektantów i do dziś jest uznawany za jedno z najpiękniejszych aut sportowych.
Współczesne nawiązania
Choć produkcja oryginalnego Stratosa zakończyła się w latach 70., legenda tego modelu jest wciąż żywa:
- W 2010 roku zaprezentowano New Stratos – współczesną interpretację klasycznego modelu, opartą na Ferrari F430 Scuderia.
- Powstało wiele replik i kit carów inspirowanych Stratosem.
- Oryginalne egzemplarze Stratosa są wysoko cenione przez kolekcjonerów i osiągają zawrotne ceny na aukcjach.
- Samochód pojawia się w wielu grach komputerowych i filmach, będąc symbolem złotej ery rajdów.
Podsumowanie
Lancia Stratos to więcej niż tylko samochód – to legenda motoryzacji, która do dziś rozpala wyobraźnię miłośników sportów motorowych. Łącząc w sobie futurystyczny design, innowacyjne rozwiązania techniczne i niezwykłe osiągi, Stratos na zawsze zapisał się w historii jako jeden z najbardziej ikonicznych samochodów rajdowych. Jego wpływ na rozwój motorsportu i designu samochodowego jest nie do przecenienia, a charakterystyczna sylwetka wciąż budzi emocje, nawet pół wieku po premierze. Stratos pozostaje symbolem czasów, gdy inżynierowie i projektanci mogli dać upust swojej kreatywności, tworząc samochody, które były nie tylko skuteczne, ale także piękne i inspirujące.
